Ostatecznie dla należycie zorganizowanego umysłu śmierć to tylko początek nowej wielkiej przygody.

 

Przysi�ga�am, �e nie chc� mie� m�a, byle nie prasowa�. Na szcz�cie w tym samym czasie moja przysz�a te�ciowa uczy�a prasowa� mojego przysz�ego, te� nieletniego wtedy, m�a, t�umacz�c, �e niew�tpliwie pozna kiedy� idiotk�, kt�ra zostanie jego �on� i nigdy nie ogarnie rozumem trudnej sztuki prasowania m�skich koszul. W efekcie dzisiaj na widok �elazka i koszuli m�j m�� rzuca si� z okrzykiem: �Ja to zrobi� lepiej!". 35 -� -*��,,.,- A gdy go nie ma w pobli�u, prasuj� szybciutko ko�nierzyk i oba przody, a potem m�wi� ostrzegawczo: �Pami�taj, �eby nie zdejmowa� marynarki!". Nauki nie posz�y w las, zapami�ta�am, co w m�skiej koszuli jest najwa�niejsze, i oszcz�dzam mas� czasu. Drugim narz�dziem tortur by�y skarpetki. Wi�kszo�� m�odych czytelniczek �Elle" nie wie, �e cerowanie skarpet w PRL-u by�o nie tyle obowi�zkiem, ile konieczno�ci� Przy sporym szcz�ciu udawa�o si� zdoby� dwie pary na rok, g��wnie spod lady. Cerowanie polega�o na precyzyjnym przeplataniu niteczek i czyni�am to z p�aczem, powtarzaj�c, �e jak b�d� du�a i bogata, to dziurawe skarpetki b�d� wyrzuca� do �mieci. W PRL-u brzmia�o to jak bajka, tymczasem dzi� faktycznie je wyrzucamy, nie tyle z powodu bogactwa, ile z ich nadmiaru i niskich cen (po choler� wam skarpety za 150 z�otych?! I tak p�jd� do zsypu, a tylko idiota wpatruje si� komu� w stopy!). Za to �skarpetkowym" �ciegiem potrafi� tak zaszy� dziur� w ulubionym ciuchu, �e nikt nie wie, gdzie by�a. Trzecim narz�dziem tortur by�y druty do robienia swetr�w. Oczka �lizga�y si� na metalu (plastikowych drut�w nikt jeszcze nie wymy�li�), w ka�dym rz�dzie gubi�am je i la�am �zy nad t� g�upi� robot�. Ale gdy w stanie wojennym wyrzu- 36 cono mnie z dw�ch redakcji (�Przekr�j" i �Gazeta Krakowska"), okaza�o si�, �e umiem robi� swetry kolorowe jak anielskie skrzyd�a i �e zarabiam lepiej ni� jako dziennikarka. Pami�tam do dzi� Kor� z Maanamu, jak siedzi na moim pniu do ostrzenia kocich pazur�w i z ekspresj� opowiada, co s�ycha� w stolicy i w og�le (zrobi�am jej trzy swetry), albo Mart� Meszaros, re�yserk� filmow�, �on� Janka Nowickiego (dwana�cie swetr�w! Marta...? Tapetowa�a� nimi �ciany...?!). I tak to narz�dzie tortur uratowa�o mnie i moj� rodzin� przed �mierci� g�odow�, bo pracy w zawodzie nikt nie chcia� mi da�, a i ja jej nie chcia�am. A o trzech powie�ciach wydawcy m�wili, �e s� fatalne (dzi� znajduj� si� w lekturach szkolnych i w kanonie ksi��ek dla m�odzie�y. Bo to ja by�am �fatalna", a nie powie�ci). Dla odmiany ojciec torturowa� mnie stopkami i przyrz�dami elektrycznymi. Stopek te� nie by�o, a wszystkie lampy by�y do siebie podobne. Mamrota�am pod nosem przekle�stwa, bo by�am z�� dziewczynk�, a r�kami przeplata�am cierpliwie cienki miedziany drucik. Ja wiem, �e jest to spos�b niedozwolony w czasach, gdy stopek jest mn�stwo, ale uwierzcie, �e gdy si� tkwi na mazurskiej wsi, w odleg�o�ci trzydziestu kilometr�w od sklepu, to umiej�tno�� naprawienia stopki jest lepsza ni� siedzenie w ciemno�ciach. Nauczy�am 38 si� te� naprawia� zepsute �elazka i lampy � drucik do drucika i zaizolowa�. Z pierwsz� w �yciu naprawion� lamp� posz�am do s�siada, prosz�c, by w�o�y� wtyczk� do kontaktu, bo uzna�am, �e lepiej, gdy jego kopnie ni� mnie (ze z�ej dziewczynki wyros�am na osob� o wzgl�dnej mi�o�ci do bli�nich). Wybra�am s�siada nielubianego, kt�ry mia� wobec mnie nieczyste sumienie. I wyobra�cie sobie: nie kopn�� go pr�d, bo lampa by�a naprawiona z nieludzk� precyzj�! Pisz� to wszystko, bo my�l�, �e z racji wieku, a jestem od was o wiele starsza, mam obowi�zek podzieli� si� do�wiadczeniem. Wi�c przekazuj� wam rad� drogocenn�: cho�by wasze nieletnie c�rki mia�y p�aka�, nauczcie je jakiej� krety�skiej, pozornie zb�dnej umiej�tno�ci. Nie wiem, co by to mog�o by�, wyboru dokonajcie wed�ug w�asnego uznania i na miar� czasu, w jakim �yjecie, a jest to ca�kiem inny czas. Przysi�gam, �e po wielu latach oka�e si�, i� b�dzie ta umiej�tno�� bezcenna dla waszych c�rek, i to w najmniej spodziewanym momencie. Aha... Moje dwie c�rki nauczy�am mi�dzy innymi mocnego u�cisku d�oni. �Podawajcie r�k� na powitanie ze stanowcz� energi�, a nie jak zdech�ego karpia" � powtarza�am cierpliwie przy kolejnych nieudanych pr�bach, a one wrzeszcza�y: �A czy to wa�ne?! Co ty z t� r�k�...!". Dzi�, ju� 39 przy powitaniu, wielu m�czyzn m�wi im z zaciekawieniem: �Pani to musi mie� charakter